controlcarriere.nl

Kijk voor échte stand van het land naar lange reeksen

Nieuws
20-03-2026
Pieter Hasekamp
Kijk je verticaal of horizontaal? Een vreemde vraag wellicht, maar echte cijferliefhebbers weten waarover ik het heb. Blog Pieter Hasekamp, directeur CPB.

Doorwerking op economie

De meeste lezers zullen misschien nog wat glazig kijken, dus laat me het verschil uitleggen aan de hand van het zojuist verschenen Centraal Economisch Plan 2026 (CEP) van het CPB.  Het CEP – geen plan overigens, maar een prognose – volgt ditmaal op het coalitieakkoord van het nieuwe kabinet en laat zien hoe dat doorwerkt in de economie en op de begroting. 

Een paar voorbeelden: de uitgaven aan sociale zekerheid, de grootste post in de begroting, stijgen van 2025 naar 2030 met €13 mrd. Dat getal is gecorrigeerd voor inflatie. Over dezelfde periode stijgen de uitgaven aan defensie met €12,7 mrd en die aan zorg met €10,6 mrd

Maar het nieuwe kabinet bezuinigt toch juist op sociale zekerheid en zorg? Dat klopt. Maar de cijfers hierboven laten de horizontale ontwikkeling zien, de stijging van de uitgaven over de jaren heen. Daarin is al verwerkt dat het kabinet een aantal zaken heeft gewijzigd ten opzichte van het bestaande beleid. De CPB-analyse van het coalitieakkoord uit februari laat zien dat het kabinet in 2030 €2,5 mrd minder uitgeeft aan sociale zekerheid en bijna €8 mrd minder aan zorg. Dat is de verticale ontwikkeling. Er wordt dus, ten opzichte van de plannen van het vorige kabinet, juist minder ‘meer’ uitgegeven. 

Jarenlange ontwikkelingen

Wat zeggen al die bedragen eigenlijk? Om die vraag te beantwoorden, is het nuttig te kijken naar het aandeel van de overheidsuitgaven in de totale economie. Mijn favoriete bijlagen bij het CEP zijn de zogenoemde lange reeksen, waarin te zien is hoe de economie en de overheidsfinanciën zich over een reeks van jaren ontwikkelen. 

Zo zijn de totale overheidsuitgaven gedaald van 48,2% van het bbp in 1996 naar 42,4% in 2019, maar nemen die inmiddels weer toe, tot 46,5% van het bbp in 2030. Anders dan soms gedacht, zijn de kosten van het overheidsapparaat zelf vrij constant: de post ‘openbaar bestuur’ daalde van 10,1% van het bbp in 1996 naar 8,8% in 2019 en bedraagt 9,5% in 2030. 

[....]

Gerelateerde vacatures

Geïnteresseerd in een carrière bij organisaties in ditzelfde vakgebied? Bekijk hieronder de gerelateerde vacatures en vind de perfecte match voor jou!
Sedgwick
Marktconform
Medior
Hoogeveen
Als Business Support Officer bij Sedgwick TPA beheer je cashbooks en derdengeldrekeningen, voer je reconciliaties en financiële controles uit, bouw je rapportages en verbeter je processen, kwaliteit en systeemgebruik in...
Gemeente Moerdijk
Max. 6.422
Senior
Zevenbergen
Als financieel adviseur majeure projecten bij gemeente Moerdijk ben je de financiële sparringpartner van projectleiders bij woningbouw, multifunctionele accommodaties, scholen en bedrijventerreinen. Je beoordeelt businesscases en projectbegrotingen, brengt risico's in...
Achmea
4.664 - 6.578
Medior
Apeldoorn
Als Financial Controller bij Achmea voer je regie op IFRS17‑rapportages, borg je financiële kwaliteit van brondata tot verantwoording, analyseer je balans- en resultaatontwikkelingen en stuur je verbeteringen in processen, datakwaliteit...
Vereniging CVO Rotterdam
6.595 - 8.812
Senior
Rotterdam
Als Concerncontroller bij Vereniging CVO Rotterdam ben je onafhankelijke critical friend voor RvB en RvT: je adviseert over strategie, meerjarenbeleid en besluitvorming, regisseert de P&C-cyclus, bewaakt naleving/risico’s en bent sparringpartner...