Hoe waardeer je het menselijk kapitaal?

Blog Paul Verstraten Programmaleider CPB

Eind vorig jaar fietste ik op een leenfiets van de autogarage naar huis. Mijn auto kreeg een grote beurt – zo’n klus die je steeds uitstelt als het druk is op het werk. Maar die dag had ik er eindelijk tijd voor. Het Centraal Planbureau was net klaar met het doorrekenen van de verkiezingsprogramma’s. Onderweg luisterde ik naar een podcast van twee politieke verslaggevers. Het gesprek ging over onze doorrekening, maar er was kennelijk verwarring ontstaan. De een vroeg aan de ander: “Het CPB had een soort van nieuwe indicator… iets voor de mens… hoe heette die term ook alweer?”

De meeste luisteraars zullen met hun oren hebben geklapperd. Maar ik wist meteen waarover het ging. Samen met collega’s werkte ik de afgelopen jaren aan een nieuwe indicator om de effecten van onderwijsbeleid in kaart te brengen: het zogeheten menselijk kapitaal. Menselijk kapitaal is inderdaad ‘iets voor de mens’, maar is blijkbaar geen term die vanzelf spreekt.

Menselijk kapitaal

Achteraf gezien had die naam beter gekund. Want ‘menselijk kapitaal’ klinkt toch wel vrij technisch. Het is een typische economenterm, die bij een breder publiek weinig tot de verbeelding spreekt.
Toch is het idee erachter niet ingewikkeld. Economen gebruiken het woord ‘kapitaal’ voor alles wat bijdraagt aan onze welvaart. Dat kan bijvoorbeeld gaan om economisch kapitaal: machines en computers in fabrieken en kantoren. Of om natuurlijk kapitaal: bossen, schone lucht en biodiversiteit.

Bij menselijk kapitaal draait het om iets anders. Namelijk om wat er in de hoofden van de mensen zelf zit. Kennis die je opdoet op school, of vaardigheden die je ontwikkelt op het werk. Ook een goede gezondheid wordt gezien als een belangrijk onderdeel van menselijk kapitaal. Want zonder goede gezondheid heb je ook minder aan kennis en vaardigheden.

[....]